Gotyk w Polsce

Zaproszenie do nadsyłania propozycji wystąpień w konferencji: 

Plastyka średniowieczna na Śląsku – znane tematy i nowe perspektywy

Organizatorzy: Muzeum Narodowe (dyrektor Piotr Oszczanowski) / Instytut Historii Sztuki UWr (Romuald Kaczmarek, Agnieszka Patała, Jacek Witkowski)

Miejsce i data konferencji: Wrocław, 3-5 grudnia 2026

Termin nadsyłania zgłoszeń: 28 czerwca 2026

Sto lat temu, 1 sierpnia 1926 r., otwarto w Pawilonie Czterech Kopuł największą jak dotąd wystawę śląskiej sztuki  średniowiecznej, zorganizowaną pod egidą Museum der bildenden Künste w ówczesnym Breslau. Wydany trzy lata później przez Heinza Braunego i Ericha Wiesego monumentalny katalog tej ekspozycji (Schlesische Malerei und Plastik des Mittelalters) stał się na pokolenia punktem odniesienia dla wiedzy o plastyce śląskiej i na długo wyznaczył zasadnicze ramy dla jej porządkowania – chronologicznego i warsztatowego. Rangę wydarzenia, jakim była tamta ekspozycja i jej katalog, chcemy uhonorować w jubileusz stulecia konferencją naukową towarzyszącą specjalnej wystawie organizowanej przez Muzeum Narodowe we Wrocławiu. Wystawa w 2026 r. (31.07.- 30.12.2026) odbędzie się w ramach cyklu trzech polskich wystaw pod wspólnym tytułem Gotyk w Polsce (Wrocław, Poznań, Kraków). 

Wrocławska konferencja ma się w zamierzeniu koncentrować na problematyce śląskiej sztuki średniowiecznej, ale przy uwzględnieniu jej z relacji z szerszymi środkowoeuropejskimi i europejskimi zjawiskami historyczno-artystycznymi, politycznymi, społecznymi etc. W ramach tak ujętych zakresów, regionalnego i ponadregionalnego, przyświecają jej dwa cele. Pierwszym jest przedstawienie nowych ustaleń, a także refleksja nad dotychczasowym dorobkiem badaczy i muzealników w zakresie porządkowania i prezentacji materiału zabytkowego, propozycji atrybucyjnych, badań formalno-stylowych oraz osadzania śląskiej sztuki w kontekstach lokalnych i ponadregionalnych. Nie uznajemy, że te zagadnienia przestały być dzisiaj ważne, a raczej jesteśmy przekonani, że z poszerzoną świadomością problemów i nowych podejść metodologicznych wypracowanych w ostatnich dekadach można i na tym polu pracować nowocześnie, wnosząc istotne ustalenia. Z tego też względu za drugi cel konferencji obrano zamiar prezentacji wyników badań i ścieżek interpretacyjnych uwzględniających nowsze i najnowsze perspektywy metodologiczne i pola badawcze, w tym m.in. z zakresu (nowej) materialności, cyfrowej humanistyki, humanistyki ekologicznej (środowiskowej), gender studies, nowych technologii w badaniach materiałów i technik artystycznych. Chcemy tym samym stworzyć przestrzeń dla międzynarodowego dialogu i dyskusji nad przyszłością badań nad śląską i środkowoeuropejską plastyką, w tym zwłaszcza nad zmianami paradygmatów i nowymi kierunkami przedsięwzięć naukowo-badawczych, wystawienniczych oraz konserwatorskich. 

Zachęcając do zgłaszania 20-minutowych wystąpień, mogących mieć charakter zarówno monograficzny jak i przeglądowy, wskazujemy raz jeszcze oczekiwane w nich zakresy:

 – twórcy i twórczynie średniowiecznego malarstwa i plastyki na Śląsku i w Europie Środkowej: tożsamość i anonimowość, migracje, inspiracje, organizacja warsztatu w ramach cechu i poza nim;

 – średniowieczna sztuka Śląska: dawne i nowe atrybucje, ujęcia alternatywne i propozycje „nowych porządków”; 

 – sztuka średniowieczna Śląska w relacji do sąsiednich oraz bardziej odległych europejskich regionów: badania formalno-stylowo-porównawcze oraz z zakresu ikonografii i ikonologii – ujęcia tradycyjne i próby nowego spojrzenia;

 – materiały i materialności średniowiecznego malarstwa i rzeźby na Śląsku oraz w Europie Środkowej;

 – „życie po życiu” dzieł sztuki średniowiecznej oraz krytyczny namysł nad historią badań, prezentacji, muzealizacji, konserwacji i ochrony średniowiecznego malarstwa i rzeźby śląskiej oraz środkowoeuropejskiej na przestrzeni stuleci;

 –  projekty digitalizacyjne, z zakresu cyfrowej humanistyki i upowszechniania wiedzy o sztuce średniowiecznej w Europie Środkowej – dokonania i perspektywy.

Prosimy o nadsyłanie streszczeń o objętości około 300 wyrazów do proponowanych wystąpień (20 min.), z podaniem stopnia/tytułu naukowego, afiliacji i  krótkiego biogramu na adres agnieszka.patala@uwr.edu.pl do 28 czerwca 2026. Informacja o akceptacji wystąpienia w konferencji zostanie przesłana na początku lipca 2026.